Zitten we in een verhaal?

'Krachtige gidsen voor ons leven'

Of zit er een verhaal in ons verscholen? In dit blog niet hét antwoord op deze ‘grote’ vraag. Maar wél onze jaarlijkse oud&nieuw-filmgroet die ik ieder jaar samen met vriend en collega-filmpartner Twan maak. Daarin dat wonderlijke fenomeen van ‘een verhaal’ én van diegene waaraan alle verhalenmakers, scriptschrijvers en storytellers schatplichtig zijn: Joseph Campbell (1904-1987). Deze hoogleraar, auteur en literatuurwetenschapper wijdde zijn leven aan het doorgronden van mythische verhalen die de mensheid kent. Die verhalen waren volgens hem niet alleen bedoeld als entertainment of voor de gezelligheid rond een kampvuur, maar als krachtige gidsen voor het leven. Daarom kunnen ze ons ook zo raken.

aiw

Volg! Dat witte konijn!


Ons leven zit vol overgangsmomenten. Vaak zijn dat belangrijke of ingrijpende gebeurtenissen. Die vinden natuurlijk niet plaats op de grens van 31 december en 1 januari, hoewel dat als zodanig wel een betekenisvol ritueel is. In december beleven we ook in zekere zin een overgangsmoment. Het bekende wordt verlaten en we springen in een onbekende toekomst. Deze ‘sprong naar het onbekende’ is iets waar schrijvers en filmmakers van smullen. Waarom? Omdat we dat voelen, omdat we iets van het leven zelf erin herkennen. 

Het zijn de voortdurende veranderingen in ons leven wat de bestaansonzekerheid veroorzaakt. ‘Alles stroomt’ zei een van de eerste filosofen, Herakleitos. Zo’n overgangsmoment dringt zich vaak op als ‘een oproep’. Zoals Alice in ‘Alice in Wonderland’ besluit op te staan wanneer ze het witte konijn ziet en volgt tot in het konijnenhol. Of zoals bij Neo in ‘The Matrix’ waar plotseling een raadselachtige tekst op het beeldscherm verschijnt: ‘Wake up Neo…The Matrix has you. Follow the white rabbit...’.

Als we onszelf wentelen in onze veilige comfortzone, kunnen we vroeg of laat een oproep krijgen om die te verlaten. Door een gebeurtenis, een (ongewenste) bezoeker of je wordt "geroepen" door een weggestopt verlangen. Ook kan het zijn dat je je ongelukkig voelt in een situatie die je ‘veilig’ lijkt maar waar je vooral bent om tegemoet te komen aan wensen van anderen, of door je eigen angst om een bekende omgeving te verlaten. Als aan die oproep gehoor wordt gegeven…dan begint de reis van de held. Een belangrijk overgangsmoment in een mensenleven. Het bekende wordt verlaten en men waagt de sprong naar het onbekende. 

 

“My general formula for my students is: Follow your bliss. Find where it is, and don’t be afraid to follow it.” (Joseph Campbell)

De reis van de held

Veel speelfilms zijn beïnvloed door ‘de reis van de held' zoals: The Matrix, Avatar, Spider-Man, Watership Down maar zeker ook de Harry Potter-films, de Lord of the Rings-trilogie en de Lion King. Films die door miljoenen mensen gezien zijn en waarbij altijd wel een bepaalde fase direct in het hart naar binnen kwam. Want in ons leven krijgen we na de oproep te maken maken met een weg van beproevingen vol nederlagen en overwinningen, waarin we drempel na drempel overschrijden en draak na draak verslaan.

In ’De held met de duizend gezichten’ een boek wat niet of nauwelijks meer te verkrijgen is, onderscheid Campbell vele fases die hij in grote lijnen onderbrengt in drie stappen: Vertrek, Inwijding en Terugkeer (de kerneenheid van de monomythe). Hij noemde het: de reis van de held

En zo kennen we allemaal onze momenten van gelukzaligheid en van momenten waarin het leven ons pijn doet. Zo was mijn jaar er een van geluk en dankbaarheid voor mijn gezin, maar ook van verdriet door het verlies van mijn lieve moeder na een donkere periode van alzheimer.

In 2019 ga ik eindelijk mijn boek afmaken (over 'worden wie je bent en de mens en zijn werk'), ga ik op een podium staan om een seminar te geven en maak ik met Twan weer mooie filmproductie.

En hoe gaat het met jou? Knaagt er iets?

Heb een goede reis in 2019!