Wat heeft het voor zin om naar wijsheid te streven?

Gelukkig is er al veel nagedacht. Heel intensief en al een heel lang. Het denkwerk van al deze denkers helpen je een eind op weg. Niet als een recept, een handleiding of een verzekeringspolis, maar als brandstof om je eigen denkmotor te laten lopen of op gang te helpen. En dan wel op zo’n manier dat het je van dienst is op jouw weg door het leven.

Wanneer je kennis maakt met het denkwerk van intellectuele reuzen uit de oudheid en de (vroeg)-moderne tijd, zal je merken dat je bepaald niet alleen staat met ‘de vragen des levens’. Je bent in goed gezelschap! Het heeft ook iets geruststellends, dat velen je zijn voorgegaan, en dat velen na jou, zich de vraag stelden (en gaan stellen) ‘wat is het goede leven’? 

De ouden

Een lastige vraag, zeker. Maar doordat je hem stelt, neem je al de belangrijkste stap. Vandaar de felicitatie. Aristoteles zou het met me eens zijn dat het een felicitatie waard is omdat het een stap in de goede richting is. Maar ja, hoe weet je wat ‘het goede’ is als je nog niet helemaal weet wat ‘het goede’ voor jou is? 

 

"Denken is zo buitengewoon vermoeiend, dat velen de voorkeur geven aan oordelen." - Otto Weiss

Dit seminar start dan ook met inzichten in de ethiek van de eerste drie grote denkers (en zo nu en dan een vonkje ethiek van enkele scherpzinnige en spraakmakende moderne denkers). 

Het heeft mij verwonderd hoe lang en ongelooflijk diep deze denkers in het leven zijn gedoken. Ze zijn er vaak vol voor gegaan en soms hebben ze hiervoor de hoogste prijs betaald: hun leven. 

Shortcuts op onze levensweg

Een groot deel van mijn werkzame leven heb ik me beziggehouden met de mens en zijn werk. Heel praktisch al op jonge leeftijd als leidinggevende in de thuiszorg en later vooral als arbeidsbemiddelaar, arbeidsdeskundige, re-integratiespecialist en later als beleidsadviseur op terreinen als sociale zaken, arbeidsbemiddeling en arbeidsmarkt. Telkens heb ik gezien hoe mensen kunnen worstelen met (passend) werk. En ook heb ik gezien hoe werk mensen uit het lood kan slaan, hoe niet-passend werk mensen kan beschadigen, hoe het ontbreken van werk mensen depressief maakt en hoe een overheid vanuit verscheidene mensbeelden, mensen weer aan de bak wilt helpen.

Tegelijkertijd zag ik hoe weinig we echt nadenken over onszelf, ons werk, ons leven. Zelfs in de opleidingen die ik heb gevolgd op het terrein van arbeidszaken en personeelsbeleid wordt nauwelijks aandacht besteed aan de geesteswetenschappen. Pas in de het derde leerjaar van de mij Hbo-opleiding arbeidsmarktpolitiek en personeelsbeleid verscheen het vak ‘bedrijfsethiek’ in het curriculum. Hierin verschenen dan uiteindelijk toch enkele denkers in het klaslokaal. Hoe kan het toch zijn dat we ons zo weinig willen verdiepen in de wereld om ons heen terwijl we zoveel ‘shortcuts’ kunnen maken in onze levensweg wanneer we wat kennis hebben van de geesteswetenschappen. Ik kreeg het nauwelijks onderwezen op school. 

Geld verdienen

Ook nu zie ik mijn kinderen op school vooral aan de slag gaan met vakken ‘waar je wat aan hebt’. En dit wordt dan uitgelegd als ‘waarmee je geld kunt verdienen’. En dat gaan ze doen, geld verdienen. En dat is goed. Comfortabel in je bestaan te kunnen voorzien is ook een voorwaarde voor geluk. Maar waarmee wordt dat geld verdiend? In welk werk? Werk, wat zo’n ongelooflijke invloed kan hebben op de kwaliteit van je leven. Wat we vooral gaan merken wanneer ‘geld als voorwaarde voor geluk' is binnengehaald. Dan blijkt dat er meer is.